Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Katılma Alacağı

Boşanma sürecinde en fazla yanlış anlaşılan konulardan biri mal paylaşımıdır. “Evlilikte alınan her şey yarı yarıya bölünür”, “Tapu kimin üzerindeyse mal onundur”, “Çalışmayan eş maldan pay alamaz” veya “Aldatan eş bütün malvarlığı hakkını kaybeder” şeklindeki ifadelerin hiçbiri tek başına hukuken doğru değildir.

Boşanmada mal paylaşımı; yalnızca malların ne zaman satın alındığına bakılarak yapılan basit bir bölme işlemi değildir. Her mal bakımından edinim tarihi, finansman kaynağı, kredi ödemeleri, kişisel mal katkıları, borçlar, karşılıksız kazandırmalar, mal rejiminin sona erdiği tarih ve tasfiye sırasındaki değer ayrı ayrı incelenmelidir.

Türk hukukunda eşler arasında kural olarak geçerli olan sistem, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde eşlerin evlilik süresince bütün malları üzerinde ortak mülkiyet kurulmaz. Her eş, kendi adına kayıtlı malın maliki olmaya devam eder. Ancak mal rejimi sona erdiğinde, eşlerin edinilmiş malları üzerinden hesaplanan artık değer bakımından diğer eş lehine bir katılma alacağı doğabilir.

Dolayısıyla boşanmada mal paylaşımının temel sorusu, “Mal kimin adına kayıtlı?” değil; “Bu mal hangi mal grubuna giriyor, hangi kaynakla edinildi ve tasfiye hesabına ne ölçüde dâhil edilecek?” sorusudur.

1. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 202. maddesine göre eşler başka bir mal rejimini seçmedikleri sürece aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.

Bu sistem iki temel mal grubuna dayanır:

• Edinilmiş mallar
• Kişisel mallar

Mal rejimi devam ederken eşler, kural olarak kendi malları üzerinde yönetim ve tasarruf yetkisine sahiptir. Evlilik, eşlerin tüm malvarlıklarını tek bir ortak malvarlığına dönüştürmez. Tasfiye aşamasında ise her eşin kişisel malları ayrıldıktan sonra edinilmiş malları, bu mallara ait borçlar ve kanunen hesaba katılması gereken diğer değerler belirlenir.

Anayasa Mahkemesi de edinilmiş mallara katılma rejiminin, evlilik süresince eşlerin malvarlıklarını birbirinden bağımsız bıraktığını; rejim sona erdiğinde ise kişisel mallar dışındaki edinilmiş değerlerin tasfiyeye tabi tutulduğunu belirtmektedir. Bu sistemin amacı, eşlerden birinin gelir getirici bir işte çalışmadığı hâllerde dahi evlilik birliğine sunduğu emek ve desteğin ekonomik sonuçlardan tamamen dışlanmasını önlemektir.

2. 1 Ocak 2002 Tarihi Neden Önemlidir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bu tarihten itibaren yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi kabul edilmiştir.

Bu nedenle evlilik tarihi ve malın edinildiği tarih birlikte değerlendirilmelidir.

1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenenler

Eşler noter aracılığıyla başka bir mal rejimi seçmemişse, evlilik tarihinden itibaren edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olurlar.

1 Ocak 2002 tarihinden önce evlenenler

Eşlerin geçerli bir mal rejimi sözleşmesi bulunmuyorsa:

• 1 Ocak 2002 tarihine kadar edinilen mallar bakımından önceki yasal rejim olan mal ayrılığı hükümleri,
• 1 Ocak 2002 tarihinden sonra edinilen mallar bakımından edinilmiş mallara katılma rejimi

uygulanır.

Bu ayrım son derece önemlidir. Örneğin 1995 yılında evlenen eşlerden biri 1999 yılında taşınmaz satın almışsa, bu taşınmaz yalnızca evlilik içinde alındığı gerekçesiyle edinilmiş mal kabul edilmez. Diğer eşin taşınmazın alınmasına veya değer kazanmasına somut katkısı varsa, koşullarına göre katkı payı alacağı gündeme gelebilir.

Buna karşılık aynı evlilik içinde 2005 yılında ücret geliriyle alınan bir taşınmaz, aksi ispatlanmadıkça edinilmiş mal niteliğinde değerlendirilir.

3. Mal Rejimi Hangi Tarihte Sona Erer?

Boşanma hâlinde mal rejimi, boşanma kararının kesinleştiği tarihte değil, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır. Ancak bu sonuç, boşanma kararının verilmesi ve kesinleşmesi koşuluna bağlıdır.

Örneğin boşanma davası 10 Mart 2025 tarihinde açılmış ve karar 20 Mayıs 2026 tarihinde kesinleşmişse, tasfiye kapsamına girecek edinimler bakımından esas alınan sona erme tarihi kural olarak 10 Mart 2025’tir.

Bu ayrımın önemli sonuçları vardır:

• Boşanma davası açıldıktan sonra elde edilen ücretler kural olarak tasfiye kapsamına girmez.
• Dava açıldıktan sonra alınan bir malın kaynağı ayrıca araştırılır.
• Mal rejimi sona ermeden önce edinilmiş bir mal, dava tarihinden sonra satılmış olsa bile tasfiye hesabından kendiliğinden çıkmaz.
• Boşanma davası reddedilirse, dava tarihine bağlı sona erme sonucu da doğmaz.

Eşlerden birinin ölümü, başka bir mal rejiminin seçilmesi veya mahkeme kararıyla mal ayrılığına geçilmesi de mal rejimini sona erdirebilir.

4. Edinilmiş Mal Nedir?

Edinilmiş mal, eşlerden birinin mal rejiminin devamı sırasında emek, çalışma veya başka bir karşılık vererek elde ettiği malvarlığı değeridir.

Başlıca edinilmiş mallar şunlardır:

• Çalışma karşılığında elde edilen ücret, maaş, prim ve ikramiyeler
• Evlilik süresince çalışma gelirleriyle alınan taşınmazlar
• Çalışma geliriyle satın alınan araçlar
• Banka hesaplarında biriken maaş ve tasarruflar
• Sosyal güvenlik ve sosyal yardım kurumlarının yaptığı bazı ödemeler
• Çalışma gücü kaybı nedeniyle yapılan ödemelerin mal rejimi dönemine karşılık gelen bölümü
• Kişisel mallardan elde edilen kira, faiz ve benzeri gelirler
• Edinilmiş bir malın satılmasıyla elde edilen para
• Edinilmiş malın yerine alınan başka bir mal
• Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen şirket payları ve yatırım araçları

Buradaki en önemli nokta, bir malın edinilmiş sayılabilmesi için mutlaka iki eşin adına kayıtlı olmasının gerekmemesidir. Taşınmaz yalnızca eşlerden biri adına tescil edilmiş olsa da evlilik süresince çalışma gelirleriyle alınmışsa tasfiyeye konu olabilir.

5. Kişisel Mal Nedir?

Kişisel mallar mal rejimi tasfiyesinde eşler arasında paylaştırılmaz. Kural olarak ait olduğu eşte kalır.

Başlıca kişisel mallar şunlardır:

• Mal rejimi başlamadan önce eşlerden birine ait olan mallar
• Miras yoluyla kazanılan malvarlığı değerleri
• Üçüncü kişiler tarafından karşılıksız olarak bağışlanan mallar
• Eşin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyalar
• Manevi tazminat alacakları
• Kişisel malın yerine geçen değerler

Örneğin eşlerden birine evlilik sırasında ailesinden miras kalan taşınmaz kişisel maldır. Bu taşınmaz boşanma hâlinde diğer eşle yarı yarıya paylaşılmaz.

Ancak kişisel mal ile bu maldan elde edilen gelir birbirinden ayrılmalıdır. Miras kalan daire kişisel mal olmasına rağmen, evlilik süresince bu daireden elde edilen kira geliri kural olarak edinilmiş maldır. Eşler, kanunun izin verdiği sınırlar içinde yapacakları mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin de kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilir.

Anayasa Mahkemesi, kişisel malların evlilik süresince elde edilen gelirlerinin edinilmiş mal sayılmasına ilişkin düzenlemeyi incelemiş ve sistemin aile birliğine sunulan katkının korunmasına yönelik meşru bir amaca dayandığını kabul etmiştir.

6. Bir Malın Kişisel mi Edinilmiş mi Olduğu Nasıl İspatlanır?

Türk Medeni Kanunu’nun 222. maddesi uyarınca belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişi, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

Kanundaki temel karineler şunlardır:

• Eşlerden hangisine ait olduğu ispatlanamayan mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılabilir.
• Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.

Bu nedenle “Bu evi babamın verdiği parayla aldım”, “Araç evlenmeden önceki birikimlerimle alındı” veya “Banka hesabındaki para mirastan kaldı” demek tek başına yeterli değildir.

Kişisel mal iddiası;

• Banka dekontları,
• Veraset ilamı ve tereke kayıtları,
• Satış sözleşmeleri,
• Önceki malın satış belgesi,
• Tapu kayıtları,
• Kredi ödeme belgeleri,
• Bağış veya devir belgeleri,
• Hesap hareketleri

gibi delillerle somutlaştırılmalıdır.

Yargıtay uygulamasında da kişisel mal olduğunu ileri süren tarafın bu iddiasını ispatlaması, ispatlanamayan değerlerin ise edinilmiş mal karinesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

7. Tapunun Kimin Üzerine Olduğu Mal Paylaşımını Belirler mi?

Hayır. Tapu kaydı mülkiyetin kime ait olduğunu gösterir; ancak mal rejimi tasfiyesinde diğer eşin alacak hakkı bulunup bulunmadığını tek başına belirlemez.

Evlilik içinde çalışma gelirleriyle alınan bir ev yalnızca erkek veya kadın eş adına tescil edilmiş olabilir. Tapuda malik görünen eş mülkiyetini korur. Diğer eş ise koşulları oluştuğunda taşınmazın tasfiyeye esas değeri üzerinden katılma alacağı talep edebilir.

Burada iki önemli sonuç ortaya çıkar:

1. Diğer eş taşınmazın kendiliğinden yarı maliki olmaz.
2. Tapu sahibi eş, taşınmaz kendi adına kayıtlı olduğu için diğer eşin mal rejimi alacağını bütünüyle engelleyemez.

Katılma alacağı kural olarak bir para alacağıdır. Bu nedenle mahkeme her olayda taşınmazın tapusunun yarısının diğer eşe geçirilmesine karar vermez. Öncelikle parasal tasfiye hesabı yapılır.

8. “Mallar Yarı Yarıya Paylaşılır” İfadesi Neden Eksiktir?

Edinilmiş mallara katılma rejiminde her mal doğrudan ikiye bölünmez. Paylaşım, eşlerin artık değerleri üzerinden yapılır.

Artık değer; edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçların, denkleştirme kalemlerinin ve ilgili tasfiye unsurlarının çıkarılması sonucunda kalan değerdir.

Her eş, diğer eşe ait artık değerin kural olarak yarısı üzerinde hak sahibi olur. Karşılıklı alacaklar daha sonra takas edilir.

Basitleştirilmiş hesap örneği

A eşinin:

• Edinilmiş mallarının toplam değeri: 7.000.000 TL
• Edinilmiş mallara ilişkin borçları: 1.000.000 TL
• Artık değeri: 6.000.000 TL

B eşinin:

• Edinilmiş mallarının toplam değeri: 2.000.000 TL
• Edinilmiş mallara ilişkin borçları: 400.000 TL
• Artık değeri: 1.600.000 TL

B eşinin A’nın artık değeri üzerindeki katılma alacağı 3.000.000 TL’dir. A eşinin B’nin artık değeri üzerindeki katılma alacağı ise 800.000 TL’dir. Alacaklar takas edildiğinde B lehine 2.200.000 TL net katılma alacağı oluşur.

Bu örnek; kişisel mal katkısı, değer artış payı, eklenecek değer ve karma finansman bulunmadığı varsayımıyla hazırlanmış basit bir hesaplamadır. Gerçek dosyalarda hesap çok daha ayrıntılı olabilir.

9. Evlenmeden Önce Alınan Ev Paylaşıma Girer mi?

Evlenmeden önce satın alınan taşınmaz kural olarak malik eşin kişisel malıdır. Ancak taşınmazın evlenmeden önce satın alınmış olması, diğer eşin hiçbir koşulda alacak hakkı doğmayacağı anlamına gelmez.

Özellikle taşınmaz krediyle alınmış ve kredi ödemelerine evlilik süresince devam edilmişse şu hususlar araştırılır:

• Peşinat hangi tarihte ve hangi kaynakla ödendi?
• Evlilikten önce ne kadar kredi ödendi?
• Evlilik süresince ne kadar ödeme yapıldı?
• Ödemeler çalışma gelirlerinden mi, kişisel maldan mı karşılandı?
• Mal rejimi sona erdiğinde ne kadar kredi borcu bulunuyordu?
• Taşınmazın edinim ve tasfiye değerleri nedir?

Taşınmaz kişisel mal niteliğini korusa bile evlilik süresindeki edinilmiş kaynaklardan yapılan ödemeler, somut olayın özelliklerine göre değer artış payı veya denkleştirme hesabı doğurabilir.

Bu nedenle “Ev benden önce alındı, eşim hiçbir hak isteyemez” şeklindeki kesin yaklaşım hatalıdır. Aynı şekilde yalnızca evlilik içinde kredi ödemesi yapıldığı için taşınmazın tamamının edinilmiş mal sayılması da doğru değildir.

10. Evlilik İçinde Krediyle Alınan Ev Nasıl Hesaplanır?

Evlilik sırasında alınan taşınmazın bedeli banka kredisiyle karşılanmışsa kredi borcu tasfiye hesabında dikkate alınır.

Hesap yapılırken genellikle:

• Taşınmazın edinim tarihi,
• Peşinatın kaynağı,
• Mal rejimi içinde ödenen taksitler,
• Kişisel maldan yapılan ödemeler,
• Mal rejimi sona erdiğinde kalan kredi borcu,
• Taşınmazın sona erme tarihindeki niteliği,
• Tasfiye sırasındaki sürüm değeri

belirlenir.

Taşınmazın güncel piyasa değerinin doğrudan yarısının diğer eşe verilmesi şeklinde bir hesaplama yapılamaz. Kalan kredi borcu, kişisel mal katkısı ve değer artış payı gibi unsurlar ayrıştırılmalıdır.

Mal rejimi sona erdikten sonra eşlerden birinin tek başına yaptığı kredi ödemelerinin hesabı da ayrıca değerlendirilir. Dava tarihinden sonraki her ödemenin edinilmiş mal sayılması mümkün değildir.

11. Miras Kalan Mallar ve Bağışlanan Paralar Paylaşılır mı?

Miras yoluyla elde edilen mallar kişisel maldır. Aynı şekilde bir eşe üçüncü kişi tarafından yapılan gerçek ve karşılıksız bağışlar da kural olarak kişisel mal kabul edilir.

Örneğin:

• Eşin ailesinden miras kalan daire kişisel maldır.
• Miras yoluyla geçen arsa kişisel maldır.
• Anne veya babanın yalnızca kendi çocuğuna bağışladığı para kişisel mal olabilir.
• Miras kalan taşınmazın satılmasıyla elde edilen para, kaynağı ispatlanabiliyorsa kişisel mal niteliğini koruyabilir.
• Miras parasının üzerine çalışma geliri eklenerek başka bir mal alınmışsa karma finansman söz konusu olabilir.

Kişisel malın yerine geçen değerin kişisel mal niteliğini koruyabilmesi için para hareketlerinin izlenebilir olması son derece önemlidir. Miras parası uzun süre ortak hesaplarda tutulmuş, başka gelirlerle karışmış ve farklı harcamalarda kullanılmışsa ispat güçleşebilir.

Miras kalan malın kendisi kişisel olmakla birlikte bu maldan evlilik süresince elde edilen kira, faiz veya diğer dönemsel gelirler, aksine geçerli bir sözleşme yoksa edinilmiş mal sayılabilir.

12. Değer Artış Payı Alacağı Nedir?

Bir eş, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız ya da uygun bir karşılık almadan katkıda bulunmuşsa değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.

Örneğin:

• Diğer eş adına alınan evin peşinatına kişisel para verilmesi,
• Diğer eşin kişisel taşınmazının inşaat veya yenileme giderlerinin karşılanması,
• Diğer eş adına kayıtlı işyerinin satın alınmasına kişisel maldan katkı yapılması,
• Diğer eşin malına ilişkin yüksek tutarlı kredi borcunun kişisel maldan ödenmesi

değer artış payı hesabına konu olabilir.

Değer artış payı yalnızca başlangıçta verilen paranın nominal olarak geri alınması değildir. Katkının malın edinim değerine oranı tespit edilerek bu oranın tasfiye sırasındaki değer artışına yansıtılması mümkündür. Değer kaybı varsa kanunun koruyucu hükmü gereğince katkının başlangıç değerinin esas alınması gündeme gelebilir.

Bu alacak, katılma alacağından farklıdır. Katılma alacağı için eşin edinilmiş mala doğrudan parasal katkı yaptığını ispatlaması gerekmez. Değer artış payında ise belirli bir mala yapılan somut katkı ve bu katkının kaynağı önem taşır.

13. Katkı Payı Alacağı ile Katılma Alacağı Aynı Şey midir?

Hayır.

Katkı payı alacağı

Özellikle 1 Ocak 2002 tarihinden önce geçerli olan mal ayrılığı döneminde, bir eşin diğer eş adına alınan veya geliştirilen mala yaptığı somut katkıdan kaynaklanır. Katkının varlığı ve oranı ispatlanmalıdır.

Değer artış payı alacağı

Edinilmiş mallara katılma rejimi döneminde eşlerden birinin diğer eşe ait mala karşılıksız katkıda bulunması hâlinde Türk Medeni Kanunu’nun 227. maddesi kapsamında gündeme gelir.

Katılma alacağı

Eşin diğer eşin edinilmiş mallarından oluşan artık değerin yarısı üzerindeki kanuni alacağıdır. Doğrudan katkının ispatlanması gerekmez.

Aynı mal bakımından olayın özelliklerine göre değer artış payı ve katılma alacağı birlikte hesaplanabilir. Ancak hesaplama sırası ve aynı katkının iki kez hesaba katılmaması önemlidir.

14. Mallar Hangi Tarihteki Değerine Göre Hesaplanır?

Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut bulunan edinilmiş mallar tasfiyeye alınır. Malın niteliği ve mevcut durumu kural olarak mal rejiminin sona erdiği tarihe göre belirlenirken, değer hesabında tasfiye tarihine en yakın güncel sürüm değeri önem taşır.

Bu nedenle yıllar önce düşük bedelle alınan bir taşınmazın yalnızca eski tapu satış bedeli üzerinden tasfiye edilmesi doğru değildir. Güncel piyasa değerinin bilirkişi marifetiyle belirlenmesi gerekebilir.

Yargıtay uygulamasında da malın mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumunun belirlenmesi, ardından tasfiye sırasındaki sürüm değerinin esas alınması kabul edilmektedir.

Mal rejimi sona erdikten sonra taşınmaz üzerine yeni yapı yapılması, şirketin kişisel emekle büyütülmesi veya araçta önemli değişiklik gerçekleştirilmesi gibi durumlarda, sona erme tarihindeki durum ile sonraki değer değişikliklerinin birbirinden ayrılması gerekir.

15. Şirketler, Ticari İşletmeler ve Şirket Payları Nasıl Paylaşılır?

Şirket payının veya ticari işletmenin tasfiyeye girip girmeyeceği yalnızca ticaret sicilinde kimin adına kayıtlı olduğuna bakılarak belirlenemez.

Araştırılması gereken başlıca hususlar şunlardır:

• Şirket payı ne zaman edinildi?
• Sermaye hangi kaynakla karşılandı?
• Pay evlilikten önce mi sonra mı kazanıldı?
• Evlilik süresince şirkete kişisel maldan sermaye aktarımı yapıldı mı?
• Şirketin dağıttığı kâr payları ne oldu?
• Şirket bünyesinde bırakılan kârların hukuki niteliği nedir?
• Şirket değerindeki artış pasif piyasa artışından mı, eşin kişisel emeğinden mi kaynaklandı?
• Eşin şirketten aldığı ücret, huzur hakkı, prim ve kâr payları nelerdir?
• Şirket ile eş arasında gerçeğe aykırı borç veya para transferi bulunuyor mu?

Evlilikten önce edinilmiş şirket payı kişisel mal olabilir. Ancak bu paydan evlilik süresince elde edilen ve dağıtılan gelirler kural olarak edinilmiş mal niteliği taşıyabilir.

Şirket payı evlilik içinde çalışma gelirleriyle edinilmişse tasfiyeye konu olması mümkündür. Şirket değerlemesinde bilanço, vergi kayıtları, banka hareketleri, ticari defterler, duran varlıklar, borçlar ve gerektiğinde şirketin gerçek piyasa değeri incelenmelidir.

Özellikle aile şirketleri ve yüksek değerli ticari işletmelerde yalnızca mali müşavir raporuyla yetinilmesi her zaman yeterli olmayabilir. Finans, şirketler hukuku ve değerleme bilgisine sahip uzmanlardan oluşan bilirkişi heyeti gerekebilir.

16. Banka Hesapları, Döviz, Altın, Hisse Senedi ve Kripto Varlıklar Tasfiyeye Girer mi?

Bu varlıkların tasfiyeye girip girmeyeceği edinim tarihine ve finansman kaynağına göre belirlenir.

Evlilik süresince ücret ve çalışma gelirlerinden oluşan:

• Banka mevduatı,
• Döviz hesapları,
• Yatırım fonları,
• Borsa hisseleri,
• Kıymetli maden hesapları,
• Kripto varlıklar

kural olarak edinilmiş mal niteliğinde olabilir.

Buna karşılık miras kalan parayla alınan yatırım aracı, kaynak ilişkisi ispatlanabildiği ölçüde kişisel mal sayılabilir.

Dijital varlıklarda yalnızca banka kayıtlarının incelenmesi yeterli olmayabilir. Kripto para borsalarındaki hesaplar, para transferleri, elektronik cüzdanlar ve blokzincir hareketleri önem kazanabilir. Ancak kişisel veriler ve özel hesaplara erişim hukuka uygun yollarla sağlanmalıdır.

Yatırım aracının fiyatındaki değişim, malın gelir getirip getirmediği ve kişisel malın yalnızca piyasa koşulları nedeniyle değer kazanması gibi hususlar ayrıca değerlendirilir. Kişisel malın kendiliğinden oluşan değer artışı ile kişisel maldan elde edilen gelir aynı kavram değildir.

17. Emekli İkramiyesi, Kıdem Tazminatı ve Sosyal Güvenlik Ödemeleri Paylaşılır mı?

Sosyal güvenlik ödemelerinin tamamı için tek bir kural uygulanamaz. Ödemenin hukuki niteliği ve hangi çalışma dönemine karşılık geldiği belirlenmelidir.

Evlilik ve mal rejimi süresindeki çalışmanın karşılığı olan ödeme bölümü edinilmiş mal niteliği taşıyabilir. Buna karşılık mal rejimi sona erdikten sonraki döneme ilişkin bulunan veya kişinin gelecekteki yaşam ve çalışma gücü kaybını karşılayan kısım kişisel mal olarak değerlendirilebilir.

Özellikle:

• Emekli ikramiyesi,
• Kıdem tazminatı,
• İş sonu tazminatı,
• Çalışma gücü kaybı ödemesi,
• Bireysel emeklilik birikimi

bakımından ödemenin hangi döneme karşılık geldiği ve hangi tarihte hak edildiği incelenmelidir. Bazı toplu ödemelerde aktüeryal hesaplama gerekebilir.

Bu nedenle “Emekli ikramiyesi kesin olarak paylaşılır” veya “Tazminat tamamen kişisel maldır” şeklinde genel bir sonuç kurulamaz.

18. Mal Kaçırmak İçin Yapılan Devirler Tasfiyeyi Engeller mi?

Eşlerden birinin boşanma öncesinde taşınmazını yakınına devretmesi, banka hesabını boşaltması veya malvarlığını düşük bedelle üçüncü kişilere aktarması, diğer eşin katılma alacağını her durumda ortadan kaldırmaz.

Türk Medeni Kanunu’nun 229. maddesine göre belirli malvarlığı değerleri tasfiye hesabına eklenebilir. Özellikle:

• Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan ve olağan hediye sayılmayan karşılıksız kazandırmalar,
• Mal rejimi süresince diğer eşin katılma alacağını azaltma amacıyla yapılan devirler

hesapta eklenecek değer olarak gündeme gelebilir.

İkinci gruptaki işlemler yalnızca boşanma davasından önceki son bir yılla sınırlı değildir. Ancak katılma alacağını azaltma amacının somut delillerle ortaya konulması gerekir.

Devrin tarihi, taraflar arasındaki yakınlık, gerçek satış bedeli, bedelin ödenip ödenmediği, malın kim tarafından kullanılmaya devam edildiği ve devrin boşanma süreciyle zamansal bağlantısı birlikte değerlendirilir.

Borçlu eşin malvarlığının alacağı karşılamaması hâlinde, kanundaki koşullar ve süreler çerçevesinde kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye karşı da talepte bulunulması mümkün olabilir.

19. Mal Kaçırma Tehlikesine Karşı Tedbir Alınabilir mi?

Mal rejimi davasında ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talep edilmesi mümkündür; ancak bu talepler otomatik olarak kabul edilmez.

Mahkeme;

• Korunması istenen hakkın niteliğini,
• Mal kaçırma tehlikesini,
• Talep edilen tedbirin ölçülü olup olmadığını,
• Hangi malvarlığı değerine neden tedbir konulacağını,
• Yaklaşık ispat koşulunun sağlanıp sağlanmadığını

değerlendirir.

Bu nedenle “Davalının bütün malvarlığına tedbir konulsun” şeklindeki genel bir talep yerine, tasfiyeye konu malların ve somut riskin açıkça gösterilmesi daha sağlıklıdır.

Aile konutu şerhi ise mal rejimi tedbirinden farklı bir hukuki korumadır. Aile konutu üzerindeki tasarrufların diğer eşin açık rızasına bağlanmasını sağlayabilir; fakat malik olmayan eşe kendiliğinden mülkiyet payı kazandırmaz.

20. Aldatma veya Boşanmadaki Kusur Mal Paylaşımını Etkiler mi?

Kural olarak boşanmadaki kusur, mal rejimi tasfiyesini etkilemez. Bir eşin evlilik birliğinin sona ermesinde daha ağır kusurlu olması, katılma alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kanundaki özel istisna, boşanmanın zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmesidir. Türk Medeni Kanunu’nun 236/2. maddesi uyarınca hâkim, bu sebeplerden biriyle boşanma hâlinde kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun şekilde azaltabilir veya kaldırabilir.

Burada dört önemli sınır vardır:

1. Her türlü kusur bu hükmün uygulanması için yeterli değildir.
2. Boşanmanın zina veya hayata kast hukuki sebebiyle karara bağlanması gerekir.
3. Payın azaltılması veya kaldırılması otomatik değildir.
4. Hâkim somut olayın özelliklerini ve hakkaniyeti değerlendirmelidir.

21. Ziynet Eşyaları Mal Paylaşımına Dâhil midir?

Düğünde takılan ziynet eşyaları ve para, klasik mal rejimi tasfiyesinden farklı bir aidiyet ve iade uyuşmazlığı doğurabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararıyla önceki genel yaklaşımını değiştirmiştir. Güncel ilkesel yaklaşıma göre:

• Öncelikle taraflar arasında ziynetlerin paylaşılmasına ilişkin anlaşma bulunup bulunmadığına,
• Anlaşma yoksa ispatlanan yerel örf ve âdete,
• Bunlar da yoksa ekonomik değerin hangi eşe takıldığına veya verildiğine,
• Eşyalardan birinin belirli bir cinsiyete özgü olup olmadığına,
• Ortak torba veya sandığa konulan değerlerin niteliğine

bakılmaktadır.

Dolayısıyla “Düğünde takılan bütün altınlar her koşulda kadına aittir” şeklindeki eski genelleme güncel içtihat bakımından yeterli değildir.

Ziynetlerin bozdurularak taşınmaz veya araç alımında kullanılması hâlinde ise ziynetin kime ait olduğu, iade edilmek üzere verilip verilmediği ve yeni malın finansmanındaki oranı ayrıca araştırılmalıdır.

22. Mal Rejimi Sözleşmesi Yapılabilir mi?

Eşler, kanunda gösterilen sınırlar içinde mal rejimi sözleşmesi yaparak:

• Mal ayrılığı,
• Paylaşmalı mal ayrılığı,
• Mal ortaklığı

rejimlerinden birini seçebilir veya mevcut rejimlerini değiştirebilir.

Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya evlilik sırasında yapılabilir. Sözleşmenin kanunda öngörülen şekle uygun olması gerekir. Uygulamada noter tarafından düzenleme veya onaylama biçimi önem taşır.

Anlaşmalı boşanma protokolünde mal rejimi alacaklarına ilişkin düzenleme yapılması da mümkündür. Ancak kullanılan ifadelerin açık ve tereddütsüz olması gerekir.

“Tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı yoktur” şeklindeki genel ifadeler, protokolün bütünü ve tarafların gerçek iradesi değerlendirilmeden her durumda mal rejimi alacağından feragat anlamına gelmeyebilir. Hangi taşınmazın kimde kalacağı, kredi borçlarının nasıl ödeneceği, katılma ve değer artış payı alacaklarının bulunup bulunmadığı açıkça yazılmalıdır.

23. Mal Paylaşımı Davası Boşanma Davasıyla Birlikte Açılabilir mi?

Mal rejiminin tasfiyesi davası boşanma davasıyla aynı dönemde açılabilir. Ancak tasfiye hakkında karar verilebilmesi için mal rejiminin sona ermesi ve boşanma kararının kesinleşmesi gerekir.

Bu nedenle boşanma devam ederken açılan mal rejimi davasında mahkeme, boşanma dosyasının kesinleşmesini bekletici mesele yapabilir veya usulî koşullara göre dosyaları ayırabilir.

Mal paylaşımı boşanmanın kendiliğinden incelenen bir sonucu değildir. Boşanma mahkemesi, taraflardan biri talep etmedikçe bütün malvarlığını araştırıp kendiliğinden tasfiye yapmaz.

24. Mal Paylaşımı Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan davalarda görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Yetkili mahkeme sona erme sebebine göre değişebilir:

• Mal rejiminin ölümle sona ermesi hâlinde ölen eşin son yerleşim yeri mahkemesi,
• Boşanma veya evliliğin iptali hâlinde bu davalar bakımından yetkili olan mahkeme,
• Diğer hâllerde davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi

yetkili olabilir.

Somut olayda yabancı ülkede boşanma, eşlerin farklı ülkelerde yaşaması veya malvarlığının yurt dışında bulunması hâlinde milletlerarası yetki ve uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilmelidir.

25. Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı Süresi Nedir?

Yargıtay’ın yerleşen uygulamasında mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı bakımından Türk Borçlar Kanunu’nun genel on yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

Bu süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar. Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesindeki bir yıllık süre, mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklara uygulanmaz.

Bununla birlikte:

• Üçüncü kişilere yöneltilecek talepler,
• Ziynet eşyalarının aynen veya bedel olarak iadesi,
• Mülkiyet hakkına dayanan talepler,
• Katkı payı ve değer artış payı alacakları,
• Yabancı mahkeme kararlarının tanınması

bakımından talebin niteliğine göre ayrıca süre değerlendirmesi yapılmalıdır.

Yargıtay uygulamasında mal rejimi tasfiyesinin boşanmanın fer’î sonucu olmadığı ve genel on yıllık zamanaşımına tabi olduğu kabul edilmektedir.

Zamanaşımı süresinin uzun olması, davanın geciktirilmesinin risksiz olduğu anlamına gelmez. Banka kayıtlarının saklama süreleri, şirket kayıtlarının değişmesi, taşınmazların devredilmesi ve delillerin kaybolması nedeniyle hak arama sürecinin geciktirilmemesi önemlidir.

26. Mal Paylaşımı Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

Mal rejimi uyuşmazlıklarında etkili bir delil stratejisi, yalnızca tarafların adına kayıtlı güncel malların tespitinden ibaret değildir. Malların geçmişi ve finansman kaynakları da araştırılmalıdır.

Somut olaya göre şu deliller kullanılabilir:

• Tapu kayıtları ve tedavüllü tapu kayıtları
• Taşınmaz satış ve devir belgeleri
• Banka hesap hareketleri
• Kredi sözleşmeleri ve ödeme planları
• Kredi kartı ve para transferi kayıtları
• Araç tescil kayıtları
• Ticaret sicili kayıtları
• Şirket pay defteri ve genel kurul kararları
• Şirket bilanço ve ticari defterleri
• Vergi kayıtları
• SGK hizmet ve ödeme kayıtları
• Veraset ilamı ve tereke belgeleri
• Bağış ve ivazsız devir belgeleri
• Döviz, altın ve yatırım hesabı kayıtları
• Kripto varlık borsası ve elektronik cüzdan kayıtları
• Düğün fotoğraf ve videoları
• Tanık anlatımları
• Ekspertiz ve bilirkişi raporları

Tarafların malvarlığı hakkında bilgi bulunmadığı durumlarda, dava dilekçesinde mahkemeden ilgili kurumlara müzekkere yazılması talep edilebilir. Ancak araştırma taleplerinin somutlaştırılması, kurum ve dönem bilgilerinin mümkün olduğu ölçüde gösterilmesi gerekir.

27. Mal Paylaşımı Davasında En Sık Yapılan Hatalar

Yalnızca güncel tapu kayıtlarına bakmak

Mal kaçırma amacıyla yapılan önceki devirler gözden kaçabilir. Tedavüllü kayıtların incelenmesi gerekir.

Her malın yarısının istenebileceğini düşünmek

Tasfiye hesabında borçlar, kişisel mal katkıları ve diğer alacak kalemleri dikkate alınır.

Kişisel mal iddiasını belgesiz bırakmak

Miras veya evlilik öncesi birikim iddiası, para hareketleriyle desteklenmediğinde ispatlanamayabilir.

Şirket değerini yalnızca sermaye miktarı üzerinden hesaplamak

Şirketin nominal sermayesi ile gerçek ekonomik değeri aynı değildir.

Boşanma protokolünde belirsiz ifade kullanmak

Mal rejimi alacağından vazgeçme veya malların devri açıkça düzenlenmediğinde yeni uyuşmazlıklar doğabilir.

Mal kaçırma riskine rağmen geç hareket etmek

Devirler arttıkça üçüncü kişilere karşı talep ve ispat süreci güçleşebilir.

Katılma alacağı ile tapu payını karıştırmak

Katılma alacağı kural olarak para alacağıdır; diğer eş her durumda tapunun yarısını alamaz.

Kusurun bütün malvarlığı haklarını kaldıracağını sanmak

Genel boşanma kusuru mal paylaşımını değiştirmez. Kanundaki istisna yalnızca belirli koşullarda zina ve hayata kasttır.

Sonuç: Boşanmada Mal Paylaşımı Tapu Listesinden Değil, Malın Hukuki ve Ekonomik Geçmişinden Çıkar

Boşanmada mal paylaşımı, eşlerin güncel malvarlığı listesinin ikiye bölünmesinden ibaret değildir.

Sağlıklı bir tasfiye için her mal bakımından:

• Ne zaman edinildiği,
• Hangi para kaynağıyla alındığı,
• Kredi veya başka borç bulunup bulunmadığı,
• Kişisel mal katkısı yapılıp yapılmadığı,
• Mal rejimi sona erdiğinde mevcut olup olmadığı,
• Üçüncü kişilere devredilip devredilmediği,
• Tasfiye sırasındaki gerçek değeri,
• Değer artış payı veya denkleştirme gerekip gerekmediği

ayrı ayrı araştırılmalıdır.

Tapunun yalnızca bir eş adına kayıtlı olması, diğer eşin katılma alacağını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık malın evlilik içinde edinilmiş olması da her durumda malın brüt değerinin yarısının talep edilebileceği anlamına gelmez.

Mal rejimi davalarında sonucu belirleyen temel unsur, taraflardan hangisinin daha fazla suçlama yönelttiği değil; malvarlığının tarihsel hareketlerinin, finansman kaynaklarının ve hukuki niteliğinin belgelerle ortaya konulabilmesidir.

Önemli Bilgilendirme

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mal rejiminin tasfiyesi; evlilik ve edinim tarihleri, tarafların seçtiği mal rejimi, malların finansman kaynakları, kredi ödemeleri, kişisel mal katkıları, şirket ve banka kayıtları ile somut olayın diğer özelliklerine göre farklı sonuçlar doğurabilir.

Makalede yer alan açıklamalar, belirli bir uyuşmazlık için hukuki görüş veya dava sonucu garantisi niteliğinde değildir. Mal paylaşımı, katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı, ziynet alacağı ve mal kaçırma iddiaları teknik hesaplama ve delil değerlendirmesi gerektirir. Hak kaybının önlenmesi için somut dosyanın aile hukuku alanında çalışan bir avukat tarafından incelenmesi tavsiye edilir.